Każdy myśli, że jego to nie dotyczy
Telefon „z banku”, SMS o dopłacie do paczki, prośba o BLIK od „znajomej”, nagranie znanej osoby polecającej inwestycję, zdjęcie, które wywołuje oburzenie, zanim ktokolwiek sprawdzi, skąd pochodzi. Oszuści i manipulatorzy nie trafiają w głupotę, tylko w zły moment: pośpiech, strach albo okazję. Czerwone flagi to talia treningowa, która uczy rozpoznawać te momenty – w życiu prywatnym, w pracy i w mediach – zanim będzie za późno.
Co jest w środku
- 30 kart przypadków – krótka, realistyczna scenka i zadanie: „Co robisz w ciągu minuty?”, „Napisz odpowiedź, która sprawdzi, czy to naprawdę ona”, „Jak sprawdzisz to w 5 minut?”. Na rewersie: czerwone flagi, techniki, co robisz i zadanie dodatkowe. Przypadki dotyczą pieniędzy (12), pracy (6), mediów (7) i treści tworzonych przez AI (5).
- 10 kart technik manipulacji – pilność, autorytet, „wszyscy już to mają”, sympatia, prezent na start, strach, okazja zbyt dobra, sekret i izolacja, emocje zamiast faktów, „my kontra oni”. Każda z zadaniem na tydzień.
- 12 kart ćwiczeń w trzech kompetencjach: Decyzja (np. decyzja pod presją, pre-mortem oszustwa), Myślenie (np. śledztwo w 5 minut, najmocniejszy argument drugiej strony) i Rozmowa (np. odmów w 3 zdaniach, rozmowa z kimś, kto dał się nabrać).
- 4 karty instrukcji, w tym gra przy stole „Dałbyś się nabrać?” i plan warsztatu na 90 minut.
Każdy przypadek ma znaczek kompetencji i poziom trudności od 1 do 3, więc łatwo dobrać karty do rodziny, zespołu albo szkolenia.
Jak korzystać z kart
- Karta dnia: przeczytaj scenkę, zapisz odpowiedź i dopiero wtedy odwróć kartę.
- Gra przy stole z rodzicami i dziadkami: jedna osoba czyta przypadek, każdy mówi, co by zrobił, a punkt dostaje ten, kto wskaże czerwoną flagę. Zamiast pouczania – wspólna rozmowa, w której nikt nie jest „uczniem”. Na koniec ustalacie hasło rodzinne.
- W zespole: 15 minut na spotkaniu z przypadkami z działu „Praca” (fałszywa faktura, „prezes pisze”, telefon z „działu IT”) i ustalenie firmowej zasady.
- Na warsztacie: moduł z podejmowania decyzji, krytycznego myślenia albo komunikacji – według planu z karty instrukcji.
Media, AI i polityka – bez stron
Talia uczy też sprawdzania informacji: zdjęć wyrwanych z kontekstu, cytatów bez źródła, liczb bez punktu odniesienia, zrzutów ekranu, nagrań i obrazów wygenerowanych przez AI. Karty pokazują techniki, a nie poglądy. „My kontra oni”, fałszywy wybór czy emocjonalny nagłówek stosują różne strony sporów, firmy i oszuści. Przykłady są wymyślone i nie dotyczą żadnej partii ani osoby.
Na czym opiera się talia
- „Szczepionka psychologiczna” – w badaniach Roozenbeeka i współpracowników (Science Advances, 2022) krótkie filmy pokazujące techniki manipulacji poprawiały ich rozpoznawanie. Talia działa podobnie: poznajesz technikę, zanim ktoś jej na Tobie użyje.
- Pytanie o prawdziwość – Pennycook i współpracownicy (Nature, 2021) pokazali, że zwrócenie uwagi na to, czy coś jest prawdą, poprawia jakość udostępnianych treści.
- Metoda SIFT (M. Caulfield) i „czytanie obok” – sposoby szybkiej weryfikacji źródeł stosowane przez osoby sprawdzające fakty.
- Reguły wpływu z książki R. Cialdiniego „Wywieranie wpływu na ludzi”.
- Praktyczne kroki: podejrzany SMS można przesłać na numer 8080, inne próby oszustwa zgłosić na stronie incydent.cert.pl (CERT Polska).
Skąd się wzięła ta talia
O oszustwach i wpływie rozmawiam w podcaście „Rozwój osobisty dla każdego”, m.in. w odcinkach „Phishing, wyłudzenia i bezpieczne płatności” (RODK #323), „Reguły wywierania wpływu na co dzień” (RODK #187) i „Myślenie krytyczne w sieci” (RODK #088). Talia przenosi wnioski z tych rozmów i z moich warsztatów na ćwiczenia, które można zrobić przy stole, w zespole i na szkoleniu.
Dla kogo
Dla dorosłych, którzy chcą lepiej chronić siebie i swoje pieniądze. Dla dorosłych dzieci, które chcą porozmawiać z rodzicami i dziadkami o oszustwach bez pouczania. Dla młodzieży 16+ razem z rodzicem. Dla firm, HR i trenerów: jako narzędzie na szkolenie z bezpieczeństwa, krytycznego myślenia, podejmowania decyzji lub komunikacji. Jeśli chcesz przeprowadzić takie zajęcia w firmie, zobacz szkolenia z komunikacji dla firm.
Dwie wersje do wyboru
- PDF do druku w domu: plik A4, po 4 karty na arkusz, awers i rewers na przemian (druk dwustronny), z liniami cięcia.
- Talia drukowana: 56 kart 89 × 127 mm w kartonowym pudełku, drukowana na zamówienie. Czas realizacji: zwykle 3–5 dni roboczych na druk, plus wysyłka (paczkomat 15 zł, kurier 18 zł).
Czerwone flagi na prezent – dla kogo?
Dla rodziców i dziadków – razem z wieczorem przy kartach i ustalonym hasłem rodzinnym. Dla nastolatka, który zaczyna płacić telefonem. Dla zespołu, który obsługuje płatności lub klientów. Dla trenera, który szuka gotowych przypadków na zajęcia.
Uczciwie: żadna talia nie chroni przed każdym oszustwem i nie zastępuje zabezpieczeń banku ani porady prawnej. Efekty „szczepionki psychologicznej” są w badaniach umiarkowane. Karty pomagają wcześniej zauważyć presję i zatrzymać się, zanim podejmiesz decyzję.
Pytania i odpowiedzi
Czym te karty różnią się od poradników o oszustwach?
Poradnik się czyta, a karty się ćwiczy. Każdy przypadek zaczyna się od zadania: najpierw sam(a) decydujesz, co zrobić, a dopiero potem sprawdzasz rozwiązanie. Tak łatwiej zapamiętać sygnały ostrzegawcze.
Czy karty nadają się dla starszych osób?
Tak. Gra przy stole jest pomyślana tak, żeby dziadkowie też czytali karty innym – w roli „eksperta”, a nie „ucznia”. Wiele przypadków dotyczy właśnie sytuacji, w których oszuści celują w seniorów.
Czy w kartach jest polityka?
Nie. Karty pokazują techniki manipulacji, które stosują różne strony sporów, firmy i oszuści. Przykłady są wymyślone i nie dotyczą żadnej partii ani osoby.
Czy mogę użyć kart na szkoleniu w firmie?
Tak. Na karcie instrukcji jest plan warsztatu na 90 minut, a ćwiczenia są podzielone na trzy kompetencje: decyzję, myślenie i rozmowę. Przy zamówieniu dla grupy napisz do mnie.
Czy przypadki się nie zdezaktualizują?
Karty opierają się na mechanizmach (pilność, autorytet, strach, emocje), które działają niezależnie od tego, jaki SMS czy reklama są dziś modne. Konkretne oszustwa są przykładami tych mechanizmów.
Od jakiego wieku są karty?
Talia jest przygotowana z myślą o dorosłych. Z młodzieżą od 16 lat najlepiej grać razem z rodzicem.














Opinie
Na razie nie ma opinii o produkcie.