Stres w pracy sam w sobie nie jest wrogiem. Krótka mobilizacja przed ważną prezentacją czy terminem pomaga się skupić. Problem zaczyna się wtedy, gdy napięcie nie opada przez tygodnie, a zespół funkcjonuje w trybie ciągłego gaszenia pożarów. W tym tekście pokazuję, skąd bierze się stres w pracy, po czym poznać, że przekroczył granicę, i co może zrobić każdy pracownik oraz menedżer.
Eustres i dystres: kiedy stres przestaje pomagać
Na warsztatach rysuję na flipcharcie prostą krzywą. Do pewnego poziomu napięcia efektywność rośnie: to eustres, stres mobilizujący. Po przekroczeniu tego punktu wyniki spadają, pojawiają się błędy, konflikty i zmęczenie: to dystres. Zarządzanie stresem w pracy nie polega więc na usunięciu go całkowicie, tylko na tym, żeby wiedzieć, gdzie na tej krzywej jesteś Ty i Twój zespół.
Zanim grupy na warsztatach zobaczą ten wykres, zwykle skupiają się na walce ze stresem za wszelką cenę. Rzadziej zdają sobie sprawę, że stres jest nam niezbędny. Reakcja stresowa nie sygnalizuje jedynie stanu emocjonalnego, ale także stan fizyczny: organizm reaguje stresem również na głód, pragnienie, zimno czy brak snu, czyli sytuacje, w których źródłem nie są emocje, tylko ciało.
Warto zaznajomić się ze swoim stresem: uczyć się go rozpoznawać i wskazywać jego źródła. To bywa częścią warsztatów, ale można nad tym pracować także samodzielnie, na przykład z zeszytem ćwiczeń. Widzę, że takie narzędzia są coraz chętniej wybierane, bo ludzie chcą odpoczynku, spokoju i komfortu, ale często nie potrafią sami po nie sięgnąć. Z tej potrzeby powstał mój zeszyt Rozpracuj stres z ćwiczeniami, które zajmują od 1 do 10 minut.
Skąd bierze się stres w zespole
Z mojego doświadczenia najwięcej napięcia w firmach nie wynika z ilości pracy, tylko z jej organizacji. Cztery źródła powtarzają się najczęściej:
- Niejasne cele. Ludzie nie wiedzą, co jest naprawdę ważne, więc starają się robić wszystko naraz.
- Zajętość zamiast sensownej pracy. Kalendarz pełen spotkań, a na koniec dnia poczucie, że nic nie zostało zrobione.
- Brak szacunku. Krzyk, ironia na spotkaniach, przypisywanie sobie cudzych sukcesów.
- Mikrozarządzanie. Kontrola każdego kroku odbiera ludziom poczucie wpływu, a brak wpływu to jeden z najsilniejszych źródeł stresu.
Sygnały ostrzegawcze
U siebie zwróć uwagę na problemy ze snem, rozdrażnienie, trudność w skupieniu i poczucie, że weekend nie wystarcza na odpoczynek. W zespole widoczne są: więcej błędów, ciche spotkania bez pytań, rosnąca liczba zwolnień lekarskich, konflikty o drobiazgi i odchodzenie najlepszych osób.
7 sposobów na zarządzanie stresem w pracy
- Nazwij, co Cię stresuje. Zapisz trzy największe źródła napięcia i oddziel to, na co masz wpływ, od tego, na co nie masz.
- Ustal priorytety na dzień. Jedna do trzech rzeczy, które muszą być zrobione dziś. Reszta może poczekać.
- Planuj przerwy jak spotkania. Krótki spacer co 90 minut pracy obniża napięcie skuteczniej niż kolejna kawa.
- Oddychaj wolniej. Przed trudną rozmową zrób kilka oddechów z wydłużonym wydechem. To najprostszy sposób, żeby uspokoić ciało.
- Mów o granicach wprost. „Mogę to zrobić do piątku albo do jutra kosztem projektu X, co wybierasz?” działa lepiej niż ciche zgadzanie się na wszystko.
- Zadbaj o podstawy. Sen, ruch i jedzenie o stałych porach to fundament odporności psychicznej, którego żadna technika nie zastąpi.
- Szukaj wsparcia. Rozmowa z zaufanym kolegą, menedżerem albo specjalistą nie jest oznaką słabości, tylko odpowiedzialności.
Co może zrobić menedżer
Menedżer ma największy wpływ na poziom stresu w zespole, bo to on ustala cele, tempo i atmosferę. Najważniejsza zmiana, z którą pracuję z liderami na szkoleniach z przywództwa, to przejście od kontroli do zaufania: jasno określony cel i swoboda w tym, jak go osiągnąć.
W praktyce oznacza to cotygodniowe krótkie rozmowy jeden na jeden, w których padają pytania „co Ci teraz najbardziej przeszkadza?” i „w czym mogę pomóc?”, a także własny przykład: lider, który wysyła maile o 23:00, uczy zespół, że tak trzeba. Szczególnie ważne jest to w okresie zmian, o czym piszę we wpisie o zarządzaniu zmianą w zespole.
Jak wygląda szkolenie z zarządzania stresem
Na warsztacie dla firm uczestnicy diagnozują własne źródła stresu, ćwiczą techniki regulacji napięcia i trudne rozmowy, a menedżerowie dostają narzędzia do rozpoznawania przeciążenia w zespole. Program dopasowuję do branży i sytuacji firmy. Zobacz, jak wyglądają moje szkolenia z kompetencji miękkich dla firm, w tym moduł o stresie i wellbeingu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy stres w pracy zawsze jest szkodliwy?
Nie. Umiarkowany, krótkotrwały stres mobilizuje do działania. Szkodliwy jest stres przewlekły, który nie opada mimo odpoczynku.
Kto odpowiada za stres w zespole: pracownik czy firma?
Obie strony. Pracownik może nauczyć się technik radzenia sobie z napięciem, ale źródła stresu, takie jak niejasne cele czy mikrozarządzanie, leżą po stronie organizacji i menedżerów.
Ile trwa szkolenie z zarządzania stresem?
Najczęściej jeden dzień warsztatowy dla zespołu albo dwa dni dla menedżerów, z częścią o rozpoznawaniu przeciążenia w zespole.
Czy szkolenie można przeprowadzić online?
Tak, choć przy tym temacie polecam formę stacjonarną: praca w grupie i ćwiczenia na sali dają więcej niż ekran.
Chcesz porozmawiać o warsztacie dla swojego zespołu? Zadzwoń: 697 868 100 lub napisz: wojtek@rozwojosobistydlakazdego.pl.