Blog · Biznes

Rozwój kompetencji pracowników. Co hamuje naukę w zespole według badania 44 752 osób

Wojciech Strózik · 19 listopada 2026 · 8 min czytania

Około połowa pracowników w Europie nie była w ciągu roku na szkoleniu od pracodawcy, a i tak się uczą – dane Cedefop 2026

Tabela wyników na ścianie. Nazwiska od najlepszego do najsłabszego. Zielone, żółte, czerwone.

Miało motywować. Znasz to?

Wiele firm wierzy, że ranking napędza ludzi do działania. Nowe europejskie badanie pokazuje, że z rozwojem kompetencji pracowników bywa odwrotnie. I że to tylko jeden z czterech hamulców, które warto znać, zanim zaplanujesz szkolenia na 2027 rok.

Co to za badanie?

Cedefop, unijna agencja zajmująca się kształceniem zawodowym, zapytał o naukę w pracy 44 752 pracowników etatowych z 27 krajów UE, Norwegii i Islandii. Wywiady trwały od października 2023 do lutego 2024, a raport Beyond skills development: unleashing human potential ukazał się w 2026 roku.

Pytano o dwie rzeczy: jak często ludzie się uczą (na szkoleniach i poza nimi) oraz o ile, ich zdaniem, urosły ich kompetencje w ostatnim roku. Potem autorzy sprawdzili, co w miejscu pracy wiąże się z większym, a co z mniejszym rozwojem.

Jedna uczciwa uwaga, zanim pójdziemy dalej. To badanie pokazuje związki i deklaracje pracowników, a nie dowód „zrób X, to wyjdzie Y”. Dlatego niżej piszę „wiąże się z”. Dla menedżera to i tak bardzo dobra mapa.

Połowa pracowników bez szkoleń. A i tak się uczą

Pierwsza liczba, która zatrzymuje. Około 50% pracowników w Europie przez rok nie uczestniczyło w żadnym szkoleniu zawodowym organizowanym przez pracodawcę. I to po odliczeniu BHP, onboardingu i szkoleń z zasad zachowania w pracy.

Brzmi źle.

Ale ten sam raport pokazuje coś ciekawszego. Uczenie się z własnej inicjatywy jest dużo częstsze niż szkolenia. Ludzie:

  • pytają bardziej doświadczonego kolegę,
  • obserwują, jak ktoś inny to robi,
  • próbują, mylą się i poprawiają,
  • szukają w internecie,
  • zastanawiają się, jak zrobić coś lepiej następnym razem.

A tam, gdzie brakuje dopasowanych szkoleń albo informacji o nich, pracownicy częściej łatają luki sami.

Wniosek dla działu HR jest prosty. Rozwój kompetencji pracowników dzieje się głównie między szkoleniami, w codziennej pracy. Szkolenie może ten proces rozkręcić albo… przejść obok niego.

Około połowa pracowników w Europie nie była w ciągu roku na szkoleniu od pracodawcy – dane Cedefop 2026
Źródło: Cedefop (2026), Beyond skills development, CC BY 4.0

Co hamuje rozwój kompetencji w zespole? 4 hamulce

Autorzy podzielili wyniki według siły i stabilności. Część związków jest duża i bardzo odporna na błędy pomiaru, część mniejsza. Przy każdym hamulcu piszę, jak mocny jest.

Hamulec 1. Porównywanie ludzi w rankingach

Tam, gdzie wyniki pracowników stale się porównuje, ludzie deklarują MNIEJSZY rozwój kompetencji.

Autorzy widzą dwa powody. Po pierwsze, uwaga przesuwa się z uczenia się na odhaczanie zadań. Po drugie, spada zaufanie między kolegami. A przecież od kolegów uczymy się najczęściej.

Kto zapyta o radę osobę, która jest dwie pozycje wyżej w tabeli?

Siła: związek mniejszy, ale wyraźny i stabilny w obu modelach z raportu. Wskaźniki są potrzebne. Pytanie tylko, z kim pracownik się porównuje: z kolegą zza biurka czy ze sobą sprzed pół roku.

Hamulec rozwoju 1: porównywanie wyników pracowników w rankingach
Źródło: Cedefop (2026), Beyond skills development, CC BY 4.0

Hamulec 2. Strach przed wyjściem na niekompetentnego

W ankiecie było zdanie: „Unikam nowych zadań, jeśli jest ryzyko, że wyjdę przed innymi na niekompetentnego”. Kto się z nim zgadza, rozwija się mniej.

To cecha człowieka, ale też klimat zespołu. Jeśli za pierwszą nieudaną próbę ktoś słyszy komentarz na forum, następnym razem po prostu nie spróbuje.

Hamulec rozwoju 2: strach przed wyjściem na niekompetentnego
Źródło: Cedefop (2026), Beyond skills development, CC BY 4.0

Hamulec 3. Przeciążenie

To jeden z mocniejszych i stabilniejszych wyników całego badania. Pracownicy, którzy radzą sobie z ilością pracy, deklarują większy rozwój kompetencji.

Dlaczego? Nauka potrzebuje miejsca w głowie. Trzeba się zastanowić, co poszło nie tak, zapytać kogoś, spróbować inaczej. Kto jedzie na rezerwie, robi to, co już zna, bo tak jest najszybciej.

„Szkolenie? Super. Tylko kiedy, jak mam 40 maili w kolejce?”

Słyszę to zdanie na warsztatach bardzo często. I widzę pewien wzorzec: prawie zawsze ktoś z uczestników MUSI w trakcie zajęć pilnie coś zrobić. Znika niemal na cały moduł albo po przerwie długo nie może wrócić głową na salę. Ciałem jest, myślami w skrzynce.

Jeśli to brzmi znajomo, zacznij od obciążenia, a dopiero potem od programu szkoleń. Więcej o tym piszę we wpisie o wdrażaniu wellbeingu w pracy, a z zespołami pracuję nad tym na szkoleniach z zarządzania stresem.

Hamulec rozwoju 3: przeciążenie pracą
Źródło: Cedefop (2026), Beyond skills development, CC BY 4.0

Hamulec 4. Zła relacja z szefem

Pracownicy, którzy czują, że przełożony traktuje ich niesprawiedliwie albo „jak maszynę”, deklarują mniejszy rozwój.

Uczciwie: ten związek jest w raporcie najsłabszy z czterech. Za to druga strona medalu, czyli wsparcie szefa, jest jedną z najmocniejszych dźwigni. O niej za chwilę.

Hamulec rozwoju 4: zła relacja z przełożonym
Źródło: Cedefop (2026), Beyond skills development, CC BY 4.0

Co wspiera rozwój pracowników? 4 dźwignie

Teraz dobra wiadomość. Żadna z tych dźwigni nie jest kolejnym szkoleniem 😉

  1. Autonomia. Ludzie, którzy mogą sami decydować o kolejności i sposobie pracy, rozwijają się wyraźnie bardziej. Mają przestrzeń, żeby szukać lepszych rozwiązań.
  2. Wsparcie szefa i kolegów w nauce. Chodzi o konkret: „mam wsparcie przełożonego” i „mogę z nim porozmawiać, czego muszę się nauczyć”. Związek duży i stabilny.
  3. Jasny cel nauki. Zdanie „Wiem, czego muszę się nauczyć do swojej pracy” wiąże się z większym rozwojem. Bez celu nawet dobre szkolenie zostaje w notesie.
  4. Nowe zadania. Gdy zmienia się zakres pracy, ludzie uczą się najwięcej. To jeden z najsilniejszych wyników badania.

Zwróć uwagę, że trzy z czterech dźwigni są w rękach menedżera. Jeśli szukasz tematu na rozmowę rozwojową, to masz gotową listę. Więcej o roli przełożonego piszę w tekście 7 cech dobrego menedżera.

4 dźwignie rozwoju: autonomia, wsparcie szefa w nauce, jasny cel nauki, nowe zadania
Źródło: Cedefop (2026), Beyond skills development, CC BY 4.0

Motywacja do nauki to nie tylko cecha pracownika

Najmocniejszy pojedynczy wynik w raporcie dotyczy motywacji. Kto ma więcej powodów do nauki, ten rozwija się bardziej.

Tu jest ważne zdanie autorów. Brak motywacji do nauki nie powinien być traktowany wyłącznie jako osobista słabość pracownika. Motywacja bierze się z połączenia tego, kim jestem, z tym, co dzieje się w firmie: wynagrodzenia, zasad, perspektyw awansu, uznania.

Słyszę czasem na początku współpracy: „Oni po prostu nie chcą się rozwijać”. Wtedy pytam: a co się dzieje, kiedy ktoś się czegoś nauczy? Czy ktoś to zauważa? Czy ma szansę to wykorzystać?

Jak motywować pracowników do rozwoju? Na podstawie raportu widzę trzy proste kierunki:

  • powiąż naukę z realną ścieżką w firmie (nowe zadania, awans, większa samodzielność),
  • zauważaj, kiedy ktoś zastosował coś nowego,
  • dawaj czas na próbę, zanim zaczniesz rozliczać.

Dlaczego trudno policzyć efektywność szkoleń? I co zamiast tego

Każdy, kto planował budżet szkoleniowy, zna pytanie: „A jaki będzie zwrot?”.

Raport mówi to wprost. Rozwój kompetencji trudno zobaczyć, efekty przychodzą z opóźnieniem i nieliniowo, czasem nagle. Dlatego menedżerowie zwykle niedoszacowują tego, co daje inwestycja w ludzi. Najtrudniej policzyć właśnie te szkolenia, które mają poprawić myślenie i decyzje pracowników, bo efekt zależy od tego, czy ludzie zechcą nowe umiejętności wykorzystać.

Co zamiast precyzyjnego wyliczenia? Autorzy proponują kulturę uczenia się w organizacji: zakładamy, że nauka przekłada się na wiele aspektów wyników, i budujemy warunki, w których się opłaca. Jej sygnały to wsparcie dla nauki i przekonanie, że rozwój liczy się w karierze. Oba wiążą się z większym rozwojem i częstszą nauką, zarówno na szkoleniach firmowych, jak i z własnej inicjatywy.

Ile firm świadomie tak działa? Według analiz European Company Survey 2019 tylko około 20–25% prywatnych firm w UE zatrudniających co najmniej 10 osób.

Czyli jeśli zaczniesz w 2027 roku, nadal będziesz przed większością rynku.

Co to oznacza dla szkoleń i warsztatów w Twojej firmie?

Ten raport mocno potwierdził to, jak pracuję z zespołami.

  1. Uczestnicy uczą się od siebie. Skoro najczęściej uczymy się od kolegów, warsztat powinien to wzmacniać. U mnie to uczestnicy wykonują większość pracy: rozmawiają, ćwiczą w parach, wymieniają się sposobami. Ja pilnuję struktury.
  2. Cel ustalamy przed warsztatem. Jasny cel nauki to jedna z dźwigni. Dlatego przed szkoleniem rozmawiam z menedżerem i pytam uczestników, co chcą umieć lepiej po zajęciach.
  3. Czas na próbę po warsztacie. Bez czasu na wypróbowanie nowego szkolenie przegrywa z przeciążeniem. Ustalamy jedno małe zadanie na najbliższe dwa tygodnie i to, kto je sprawdzi.

Jeśli wybierasz partnera do takich zajęć, przydadzą Ci się pytania z wpisu jak wybrać trenera kompetencji miękkich. A jeśli interesuje Cię konkretny obszar, zajrzyj do ofert:

3 pytania dla menedżera na 2027 rok

Zanim zamkniesz plan szkoleń na przyszły rok, zadaj sobie trzy pytania:

  1. Z kim porównują się moi ludzie? Z kolegą w rankingu czy ze sobą sprzed pół roku?
  2. Czy każda osoba w zespole wie, czego ma się nauczyć w 2027? Jedno zdanie wystarczy.
  3. Gdzie w kalendarzu jest czas na naukę? Jeśli nigdzie, żadne szkolenie tego nie załatwi.

Jeśli przy którymś pytaniu zrobiło Ci się nieswojo, porozmawiajmy. Przygotuję warsztat pod Twój zespół, a nie z katalogu. Napisz do mnie.

A Ty od kogo nauczyłeś się w pracy najwięcej? Podejrzewam, że nie z katalogu szkoleń 😉


Źródło: Cedefop (2026). Beyond skills development: unleashing human potential. First findings from Cedefop’s European Training and Learning Survey. Luxembourg: Publications Office. data.europa.eu/doi/10.2801/9704111. Licencja CC BY 4.0. Grafiki: opracowanie własne na podstawie raportu.

Warto przeczytać

Wojciech Strózik

Wojciech Strózik

Trener kompetencji miękkich. Przez 30 lat pracował na stanowiskach menedżerskich. Więcej o mnie.

Słuchaj podcastu: Spotify · Apple Podcasts · YouTube

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ten temat dotyczy Twojego zespołu?

Napisz, z czym się mierzycie, a podpowiem, od czego zacząć.

Koszyk